#ÉDITORIAL · An dirèk
Yon videyo entim pa touye pèsonn

Ekri pa Josue Estinvil
5 minit lekti
Nan de liy sou Facebook, Josué Estinvil mete dwèt sou yon kontradiksyon anpil moun pa vle wè. Dapre li, gen moun ki vle mete Jean Ernest Muscadin prezidan jisteman paske li touye moun, alòske gen lòt ki tranble lè yo panse Roselande Bélony ka vin depite, paske gen videyo entim li k ap sikile nan lari a.
Fraz la brital. Men sitou, li jis. Yon sosyete, se sou sa ki fè l pè yo jije l, e pa nou an sanble pi pè vi entim yon jèn fanm pase lanmò yo bay san jijman. Ann pran kontradiksyon sa a oserye, paske l ap peze sou chwa elektè yo.
Ann kòmanse ak fè yo. Jean Ernest Muscadin te dirije pakè Miragwàn depi 2019 jiskaske li bay demisyon l, 29 oktòb 2026, pou l al kandida pou prezidans anba banyè Fòs Chanjman Nasyonal. Depi novanm 2024, Rezo Nasyonal pou Defans Dwa Moun (RNDDH) te di li responsab omwen ven egzekisyon somè. Yon lane apre, Biwo Entegre Nasyonzini an Ayiti (BINUH) te konte omwen 28 sou de trimès, ladan yo 27 moun yo egzekite « san okenn pinisyon » sou yon sèl trimès. Li menm te pwomèt jiridiksyon l lan t ap yon « simityè pou bandi », e li te rakonte nan televizyon Jovenel Moïse te di l bandi yo te dwe mouri oswa kite zòn nan.
Se pa yon jijman sou entansyon. Yon pwokirè la pou l pouswiv moun, pa pou l egzekite yo. Depi desanm 2023, minis Emmelie Prophète Milcé te reproche l alekri paske l t ap fikse pwòp règ pa l deyò lalwa. Lè moun ki la pou fè respekte lalwa deside poukont li kiyès ki viv ak kiyès ki mouri, pa gen lalwa ankò, se yon sèl nonm ki rete. Kisa lojik sa a t ap tounen si l te nan tèt Leta, ak lapolis, zam ak bidjè a nan men l?
Kounye a, ann mete lòt laperèz la bò kote l. Roselande Bélony te gen anviwon ventan, li te premye dofin Miss Teen Kiskeya e li te yon jèn vwa nan medya yo, lè yo te gaye videyo entim li san konsantman l, an avril 2025. Dapre papa l, Serge Bélony, yo te vòlè telefòn li anba zam. Sa ki te swiv, se te jouman, tripotay ak jijman, jis nan legliz li. 14 avril 2025, RNDDH, POHDH ak kèk jounalis te fè yon sit-in pou defann li. Li pa t komèt okenn krim. Se yon krim li te sibi.
Yon videyo entim pa vòlè pèsonn, li pa boule okenn kay, li pa vide okenn katye. Li pa di anyen sou kapasite yon fanm pou l vote yon lwa oswa kontwole yon minis. Fòt la se pou moun ki te gaye l yo ak moun k ap pataje l toujou yo. Anplis, nou pa jwenn okenn kandidati Roselande Bélony nan rejis Konsèy Elektoral Pwovizwa a: senp rimè a te sifi pou yo relouvri pwosè l.
Doub mezi sa a gen yon non: yo padone gason vyolans yo, men yo pa padone fanm kò yo. Se an pati sa ki fè tèlman ti kras fanm poze kandidati. E li grandi nan yon vid: an avril 2025, jiris ak defansè dwa moun te raple Ayiti pa gen yon lwa klè kont moun ki gaye imaj entim san konsantman, e nou pa jwenn tras okenn pouswit kont moun ki te simen videyo sa yo.
Gen moun ki ka plede eskiz lavi a. Gang yo pa janm enstale nan Nip, se sa patizan Muscadin yo repete, e 17 novanm 2025, plizyè milye moun te defile Miragwàn pou defann li. Laperèz sa a reyèl e li lejitim. Men sa l mande se yon lapolis ki kanpe djanm ak yon lajistis ki jije, pa yon jistisye. Sekirite yo jwenn deyò lalwa, yon jou fòk yo peye l, e souvan se inosan ki peye.
Ann rete jis. Jean Ernest Muscadin pa janm enkilpe, ni pouswiv, ni jije pou fè ONU ak RNDDH mete sou do l yo. Li pa sou lis sanksyon Konsèy Sekirite a sou Ayiti. Popilarite l nan Grand Sid la se yon reyalite, e depa l nan pakè a enkyete moun lòtbò a. Li gen dwa poze kandidati l si CEP valide dosye l. Nou pa jwenn okenn repons detaye bò kote l sou rapò BINUH a: pòtpawòl li te sèlman di li pito kite pèp Miragwàn nan pale pou li.
Kidonk, se pou l pale. Jean Ernest Muscadin dwe di klè si yon prezidan ka bay lòd oswa dakò pou yo touye yon sispèk san jijman. Palman ki pral soti nan eleksyon yo dwe vote, finalman, yon lwa ki pini moun ki gaye imaj entim san konsantman. E elektè yo, ann Ayiti kou nan dyaspora a, dwe jije kandida yo sou sa yo fè devan tout moun, pa jije fanm yo sou vi prive yo.
Yon videyo entim pa touye pèsonn. Egzekisyon san jijman, yo menm, touye. Se dezyèm lan ki ta dwe fè nou pè nan izolwa a.
Videyo
Pou w gade kounye a.
Sous The Haitian Times, rapport du BINUH sur Jean Ernest Muscadin (18 novembre 2025)
NAGO, démission et candidature de Jean Ernest Muscadin (octobre-novembre 2026)
ONU, liste des sanctions du Conseil de sécurité relative à Haïti
Haiti Infos Pro, « Une vidéo, mille juges » (15 avril 2025)
Media Libre, la mise au point de Serge Bélony (19 avril 2025)
Le Quotidien 509 (18 avril 2025)
Ekri pa Josue Estinvil
Plis sou istwa sa a
Jean Ernest Muscadin, le procureur que l’ONU accuse et que Miragoâne acclame, se présenteDans les Nippes, on l’appelle « Komisè pèp la », le commissaire du peuple. Ailleurs, le Bureau intégré des Nations unies en Haïti …Hans Jacques Ludwig Joseph, ansyen chèf ULCC, kandida pou prezidansMèt Hans Jacques Ludwig Joseph, ki te dirije Inite lit kont koripsyon an (ULCC) pandan sizan, se kandida pou prezidans. Li nan rej…Walson Sanon, antreprenè agrikòl Milo, kandida pou prezidans pou AnfòsWalson Sanon, kowòdonatè nasyonal mouvman Anfòs, se kandida pou prezidans anba banyè regwoupman Anfòs pou sove lonè. Li enskri nan…Eleksyon : 31 kandida pou prezidans lavèy fèmti enskripsyon yo, ansyen chèf ULCC a nan kous laLavèy fèmti enskripsyon sou entènèt yo, ki pwograme pou dimanch 15 novanm, rejis piblik Konsèy elektoral pwovizwa a (CEP) gen 31 k…Fanmi Lavalas sispann patisipasyon l nan eleksyon yo toutotan sekirite pa retabliFanmi Lavalas p ap patisipe, pou kounye a, nan eleksyon Konsèy elektoral pwovizwa a (CEP) planifye pou jiyè 2027. Komite egzekitif…


Kòmantè 0